{"id":9898,"date":"2011-03-01T19:12:12","date_gmt":"2011-03-01T17:12:12","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9898"},"modified":"2017-05-21T19:29:33","modified_gmt":"2017-05-21T16:29:33","slug":"hacli-seferlerini-tarihsel-sonuclari-2-seferler-sonrasi-dogu-ve-dogulular","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2011\/03\/01\/hacli-seferlerini-tarihsel-sonuclari-2-seferler-sonrasi-dogu-ve-dogulular","title":{"rendered":"Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019ni tarihsel sonu\u00e7lar\u0131 – 2 Seferler sonras\u0131 Do\u011fu ve Do\u011fulular"},"content":{"rendered":"

\"\"Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019nin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7indeki bir sonucu, T\u00fcrklerin \u0130slam\u0131n esas savunucusu ve tek temsilcisi haline gelmeleridir. Seferler sonucunda Avrupa\u2019n\u0131n \u0130talyan ticaret kentleri taraf\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir pazar haline getirilmesi, Do\u011fu\u2019dan gelen mallara a\u00e7\u0131lmas\u0131, Do\u011fu\u2019da b\u00fcy\u00fck bir ekonomik hareketlenmeye yol a\u00e7t\u0131. Ha\u00e7l\u0131 Seferleri Avrupal\u0131lara, Akdeniz ile Do\u011fu kap\u0131s\u0131 ve yolunun kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015fti. Bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 geli\u015fme Do\u011fu\u2019ya gitmek i\u00e7in ba\u015fka yollar aranmas\u0131 ve sonucunda co\u011frafi ke\u015fifler oldu.<\/em><\/p>\n

HA\u00c7LI SEFERLER\u0130\u2019N\u0130N ORTADO\u011eU\u2019DA KALAN, B\u00d6LGEYE YERLE\u015eEN AVRUPALILAR \u0130\u00c7\u0130N SONU\u00c7LARI<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

1095-1270 y\u0131llar\u0131nda aras\u0131nda yap\u0131lan sekiz Ha\u00e7l\u0131 Seferi\u2019nde Avrupal\u0131lar, \u0130sa\u2019n\u0131n mezar\u0131n\u0131n H\u0131ristiyanlarda kalmas\u0131, kutsal topraklar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi \u015feklindeki dinsel \u201cama\u00e7\u201dlar\u0131na ula\u015famad\u0131lar. Askeri bak\u0131mdan, kal\u0131c\u0131 olmayan, belirleyici ve \u00e7ok \u00f6nemli olmayan k\u0131smi ba\u015far\u0131lar elde ettilerse de hep yenilgilere u\u011frad\u0131lar. Siyasi a\u00e7\u0131dan, kurduklar\u0131 ve ya\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 devletlerin yok olmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyemediler. Avrupal\u0131lar\u0131n Ortado\u011fu\u2019ya getirdi\u011fi Avrupa\u2019n\u0131n feodal idari sistemi ve feodal ili\u015fkileri (1) varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremedi ve yerle\u015femedi.<\/p>\n

 <\/p>\n

Devletler, kurulu\u015flar<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"
Ha\u00e7l\u0131 Seferleri ile Do\u011fu\u2019ya yerle\u015fen Avrupal\u0131lar\u0131n b\u00f6lgeye k\u00fclt\u00fcrel anlamda bir katk\u0131lar\u0131 olmad\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Ha\u00e7l\u0131 Seferleri s\u0131ras\u0131nda Akdeniz\u2019in do\u011fusunda kurulan Cermen ve Latin devletlerden ve prensliklerden hi\u00e7biri ya\u015famad\u0131. \u0130lk sefer s\u0131ras\u0131nda kurulan Cermen kolonilerinden de kalan olmad\u0131 ama sondaki seferlerde kurulan baz\u0131 ticaret kolonileri, liman kentlerindeki Avrupal\u0131 yerle\u015fmeler -ki bunlar\u0131n hepsi \u0130talyan ticaret kentlerinin uzant\u0131s\u0131 oldular- ticaretin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flayacak \u015fekildeki ba\u011flant\u0131 merkezleri ve ticaret kentlerinde b\u00fcrolar y\u00fcr\u00fcten temsilcilikler olarak kal\u0131c\u0131 olacaklard\u0131. S\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirme ve koloniler kurma ba\u015far\u0131s\u0131z ve sonu\u00e7suzdu, ama y\u00fcr\u00fct\u00fclen ticaret mekanizmalar\u0131 y\u00fczy\u0131llar boyu Avrupa\u2019n\u0131n al\u0131\u015fveri\u015finin ve k\u00fclt\u00fcrel ileti\u015fiminin ara\u00e7lar\u0131 i\u015flevini g\u00f6recekti.<\/p>\n

B\u00f6lge devlet\u00e7ikleri, ba\u015fta \u015feker fabrikalar\u0131 (en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc Akk\u00e2\u2019da olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn sahil kentlerinde \u015feker kam\u0131\u015f\u0131ndan \u00fcretilen \u015feker fabrikalar\u0131 kurulmu\u015ftu) ve b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 dokuma tezg\u00e2hlar\u0131 olmak \u00fczere \u00fcretim alan\u0131na girdiler. 13. y\u00fczy\u0131lda Avrupa\u2019ya ithal edilen \u015fekerin tamam\u0131 outremer<\/strong>den gelmekteydi. Bunlar ve ba\u015fka tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri (\u015fifal\u0131 otlar, baharat, pelesenk denilen balsam vb.) ile kimyasal maddeler (boya malzemeleri vb.) sayesinde Ha\u00e7l\u0131 devlet\u00e7ikler \u00e7ok zengindi. Sorun, \u00e7at\u0131\u015fmalar, istikrars\u0131zl\u0131k ve hedefsizlik y\u00fcz\u00fcnden zenginliklerin savrulup gitmesindeydi.<\/p>\n

\"\"
14. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finden kalma ve Ba\u011fdat\u2019\u0131n 1258\u2019de Mo\u011follar taraf\u0131ndan istilas\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc betimleyen bir minyat\u00fcr.<\/figcaption><\/figure>\n

Kimilerinin uzun s\u00fcre varl\u0131klar\u0131n\u0131 korudu\u011fu Latin Do\u011fu devletlerinde, d\u00fc\u015f\u00fcnsel alanda hi\u00e7bir geli\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, k\u00fclt\u00fcrel alanda, \u201cBat\u0131l\u0131\u201d Ha\u00e7l\u0131 devletlerinden uygarl\u0131k d\u00fcnyas\u0131na, Avrupa\u2019ya ve H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa herhangi bir katk\u0131 g\u00f6r\u00fclmedi. B\u00fct\u00fcn d\u00f6nem boyunca, Yunan, Roma, Arap ve Do\u011fu k\u00fclt\u00fcrlerinin ve antik d\u00fcnyan\u0131n birikiminin H\u0131ristiyanl\u0131kla bulu\u015fma yeri outremer<\/strong> de\u011fil, Sicilya\u2019yd\u0131.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0130nsanlar, toplumlar<\/em><\/strong><\/p>\n

B\u00f6lgeye yerle\u015fen Avrupal\u0131lar Ortado\u011fu topraklar\u0131ndaki yeni hayatlar\u0131nda b\u00f6lge insanlar\u0131n\u0131n d\u00fczeyine tam olarak \u00e7\u0131kamad\u0131lar. B\u00f6lgenin adetlerini tam olarak benimsemediler. Ortado\u011fu \u00fclkelerinin kurumlar\u0131na g\u00fcvenmemi\u015fler, ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 yads\u0131m\u0131\u015flard\u0131. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitim g\u00f6rmesini isteyenler, onlar\u0131 iyi e\u011fitim veren medreseler ve b\u00f6lge kiliselerinin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc e\u011fitim yapan manast\u0131rlar\u0131 yerine Avrupa\u2019da okutmaya devam ettiler. (2) Avrupal\u0131 Ha\u00e7l\u0131lar, Do\u011fulu hekimlere g\u00fcvenmiyorlar, tedavilerini Frank \u201cdoktorlara\u201d yapt\u0131rmak istiyorlard\u0131. Yabanc\u0131s\u0131 olduklar\u0131 tedavilerden ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 genel bir tutumdu. Ba\u015flar\u0131na gelenleri, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapabildikleri i\u00e7in zaman i\u00e7inde anlayacaklard\u0131.<\/p>\n

Uzun s\u00fcre hamam kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazanamad\u0131lar. Giysilerini de\u011fi\u015ftirme konusunda tutucuydular, s\u0131cak iklimin uygun malzemesi olan ipekli ve pamuklulara kolayca ge\u00e7emediler.<\/p>\n

Bunlara ra\u011fmen Avrupal\u0131lar Do\u011fulu g\u00f6rg\u00fc ve adetlere yava\u015f yava\u015f da olsa uydular. \u0130klimin zorlad\u0131\u011f\u0131 yerel k\u0131yafetleri uzun bir s\u00fcre sonra benimsediler. Yemek d\u00fczenine, yemeklerde safran ve \u00e7e\u015fitli baharatlar\u0131, rayihal\u0131 otlar\u0131 kullanmaya, yemekten sonra meyveler ve tatl\u0131lar yemeye, \u00e7ay i\u00e7meye, hal\u0131lar ve divanlar \u00fcst\u00fcnde oturmaya, dans g\u00f6sterisi izlemeye, m\u00fczikle e\u011flenmeye zaman i\u00e7inde al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n

Tedavi y\u00f6ntemlerinin geli\u015fmi\u015fli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden Avrupal\u0131lar bir s\u00fcre sonra Do\u011fulu hekimleri tercih eder oldular. Do\u011fulu hekimler tercih edildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, geleneksel Frank tabipleri hasta bulamaz oluyor, bu Avrupal\u0131 tabipler ancak Avrupa\u2019dan yeni gelenlere bakabiliyorlar, ilkel tedavi uygulamalar\u0131n\u0131 yaln\u0131z onlara yapabiliyorlard\u0131.<\/p>\n

Sonraki Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019yle gelenler, kendilerinden \u00f6nce gelen Avrupal\u0131lar\u0131n kendilerinden farkl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131n\u0131, anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, \u00f6zelliklerini, \u00f6zetle \u201cba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir hayata\u201d ba\u015flam\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. B\u00f6lgeye yerle\u015fen Avrupal\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu Suriyeli, Arap, Ermeni ve Bizansl\u0131 kad\u0131nlarla evleniyor, bu y\u00fczden de hem kendileri hem de \u00e7ocuklar\u0131 \u201cba\u015fka t\u00fcrl\u00fc\u201d oluyordu. \u00dcstelik art\u0131k Toulouselu, Rheimsl\u0131, Mainzl\u0131, Frankfurtlu de\u011filler, Antakyal\u0131, Surlu, Kud\u00fcsl\u00fc, Filistinli idiler. \u0130ki \u00fc\u00e7 ku\u015fak ge\u00e7ince \u201cFrank\u201d, \u201cCermen\u201d, \u201cRomal\u0131\u201d olmaktan da \u00e7\u0131k\u0131yorlard\u0131! Papal\u0131k ve yeni gelen Ha\u00e7l\u0131lar, \u201cdin d\u00fc\u015fman\u0131 k\u00e2firler\u201din \u00f6rf ve adetlerinin benimsenmemesi i\u00e7in bazen resmi uyar\u0131lar ve hatta zorlamalar yap\u0131yor, Do\u011fu\u2019ya yerle\u015fmi\u015f H\u0131ristiyanlar\u0131n Do\u011fululara y\u00f6nelmelerini, \u00f6zenmelerini, benzemelerini \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Domuz eti yememeye al\u0131\u015fan yerle\u015fmi\u015f Avrupal\u0131lar, papal\u0131\u011f\u0131n bir yaz\u0131s\u0131yla domuz eti yemedikleri i\u00e7in k\u0131nanm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Ayr\u0131ca yerle\u015fmi\u015f Avrupal\u0131lar aras\u0131nda Avrupa\u2019da bile g\u00f6r\u00fclmeyen \u00f6l\u00e7\u00fclerde \u201cbozulma\u201d da mevcuttu. Kentler genelevlerle dolu, ahlaks\u0131zl\u0131k ve soygunculuk yayg\u0131nd\u0131. Yaln\u0131zca halktan insanlar de\u011fil papazlar ve rahipler bile evlerini genelev olarak kullan\u0131yordu. Yeni gelen Avrupal\u0131lar yad\u0131rgad\u0131klar\u0131 bu duruma bir s\u00fcre sonra kendileri de giriyordu. Salaheddin ele ge\u00e7irdi\u011fi kentlerde genelevleri kapatm\u0131\u015f, y\u00f6netici-i\u015fletmeci papazlar\u0131 hapse att\u0131rm\u0131\u015f, fahi\u015feleri \u015fehir d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

\"\"
Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011fu seferlerin sonunda art\u0131k g\u00f6stermelik bir imparatorluk haline geldi.<\/figcaption><\/figure>\n

Ancak yerle\u015fen Avrupal\u0131lar, zaman i\u00e7inde Araplar ve T\u00fcrkler gibi giyinmelerine ve ya\u015famalar\u0131na ra\u011fmen yabanc\u0131 topraklarda yabanc\u0131 olmaktan da kurtulam\u0131yorlard\u0131. Hem onlardan olmay\u0131 kabul etmiyorlar, hem de kabul etseler bile ba\u015faram\u0131yorlard\u0131. Oralar\u0131n \u201cyerlisi\u201d de\u011fillerdi. \u0130\u015fgalci olduklar\u0131 ne unutulabilir, ne de de\u011fi\u015ftirilebilirdi. Vazge\u00e7emeyecekleri rahat ve keyifli hayattan kopar\u0131lacaklar\u0131, g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak b\u0131rakamayacaklar\u0131 bu yerlerden s\u00fcr\u00fclerek gidecekleri g\u00fcn\u00fc bekliyor gibiydiler.<\/p>\n

Ger\u00e7ek yerlilerin bak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re ise Avrupal\u0131lar\u0131n, k\u00f6t\u00fcl\u00fck getirme, zarar verme d\u0131\u015f\u0131nda oraya hi\u00e7bir \u201ckatk\u0131s\u0131\u201d yoktu. Ne bir e\u011fitim kurumu a\u00e7m\u0131\u015flar, ne de kendi k\u00fclt\u00fcrlerinden bir \u015fey getirmi\u015flerdi. Avrupal\u0131larla \u201ccennet topraklar\u0131\u201dna \u201ckan, \u00f6l\u00fcm ve ac\u0131\u201d ya\u011fm\u0131\u015ft\u0131. (3)<\/p>\n

Yine de en son gelenler \u201cen k\u00f6t\u00fcler\u201d oluyordu. \u0130lk gelenler, en son gelenlerden \u00f6nce gelenler, hep daha \u201ciyiydi\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

HA\u00c7LI SEFERLER\u0130\u2019N\u0130N DO\u011eU VE DO\u011eULULAR \u0130\u00c7\u0130N SONU\u00c7LARI<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Seferler sonucunda Avrupa\u2019n\u0131n \u0130talyan ticaret kentleri taraf\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir pazar haline getirilmesi, (Uzakdo\u011fu da dahil) Do\u011fu\u2019dan gelen mallara a\u00e7\u0131lmas\u0131, Do\u011fu\u2019da b\u00fcy\u00fck bir ekonomik hareketlenmeye yol a\u00e7t\u0131. \u0130hra\u00e7 edilen mal miktar\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 gibi mallar daha da \u00e7e\u015fitlendi. Sonu\u00e7 olarak bu Do\u011fu\u2019da eskiye g\u00f6re daha da zenginle\u015fmeye yol a\u00e7t\u0131. (4)<\/p>\n

 <\/p>\n

B\u00f6lge olarak Ortado\u011fu<\/em><\/strong><\/p>\n

Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi ve belirli bir d\u00f6nem h\u00e2kim oldu\u011fu yerler ekonomik, ekolojik, demografik, k\u00fclt\u00fcrel ve tarihsel bak\u0131mlardan b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rd\u00fc. Zanaat merkezleri, \u00fcretim yerleri yok edildi, y\u00fcn, ipek ve keten dokuyucusu y\u00fcz binlerce emek\u00e7i, \u00e7e\u015fitli alanlarda \u00fcretim yapan y\u00fcz binlerce zanaatk\u00e2r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ya da i\u015fsiz kald\u0131. Bulunduklar\u0131 yerlerde \u00fcretici olan insanlar g\u00f6\u00e7 etmeye mecbur kald\u0131lar. Kasaba ve kent k\u00fct\u00fcphaneleri yak\u0131ld\u0131, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler yok edildi. Geni\u015f tar\u0131m alanlar\u0131nda \u00fcretim uzun y\u0131llar boyu ya durdu ya da topraklar gerekti\u011fi ve her zaman oldu\u011fu gibi de\u011ferlendirilemedi. B\u00f6lgenin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu felaket, -do\u011fal afetler d\u0131\u015f\u0131nda- ne ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131, ne de gelecekte ya\u015fanacakt\u0131.<\/p>\n

B\u00f6lgedeki g\u00f6reli istikrar ve bar\u0131\u015f tam bir kesintiye u\u011frad\u0131. \u00c7at\u0131\u015fma ve sava\u015f her \u015feyin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti. Yerle\u015fik ili\u015fkiler bozuldu. Huzur ve s\u00fck\u00fbnet i\u00e7in bir \u015fans kalmad\u0131. Avrupa\u2019da kazan\u00e7l\u0131 bir \u201ci\u015f\u201d olan sava\u015f, Do\u011fu\u2019da tam bir ticaret sekt\u00f6r\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f gibiydi. \u015e\u00f6valye gruplar\u0131, Ha\u00e7l\u0131 \u00e7eteleri ya da \u00f6rg\u00fctl\u00fc birlikler, merkezi bir amaca hizmet etmeyen \u015fekilde ve kafalar\u0131na esti\u011fince yerle\u015fim yerlerine sald\u0131r\u0131rlar, ya\u011fma yaparlar, kurtulu\u015f paras\u0131 i\u00e7in insanlar\u0131 esir al\u0131rlard\u0131. Bazen bunlar planl\u0131 ve d\u00fczenli olarak yap\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

\"\"
B\u00f6lgedeki Yahudiler de Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019nden b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rd\u00fc.<\/figcaption><\/figure>\n

Avrupal\u0131lar, k\u00fclt\u00fcr, sanat ve bilim alanlar\u0131nda Ortado\u011fu\u2019ya hi\u00e7bir \u015fey getirmediler. Yaln\u0131z tek bir katk\u0131lar\u0131 oldu: Seferlerde \u201c\u015fehit\u201d olan H\u0131ristiyanlar\u0131n, istekleri o y\u00f6nde oldu\u011funda, kendi yurtlar\u0131nda g\u00f6m\u00fclmesi i\u00e7in kemiklerinin gemilerle Avrupa\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi Do\u011fu i\u00e7in beklenmedik bir olana\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Cesetler, kemikleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kana kadar kaynat\u0131l\u0131yordu. \u0130slamdaki te\u015frih yasa\u011f\u0131 (\u0130slam hukuku, \u00f6l\u00fcye sayg\u0131 gerek\u00e7esiyle \u015ferha<\/strong>ya izin vermiyordu) y\u00fcz\u00fcnden yap\u0131lamayan anatomi ile ilgili bilgilenmenin gere\u011fi olan diseksiyon ve otopsi, d\u00fcnyada ilk defa geni\u015f \u00e7apl\u0131 olarak bu sayede yap\u0131labilmi\u015f ve b\u00fcy\u00fck bir ilerleme sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. (5)<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da i\u00e7inde oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn Do\u011fulular, Avrupal\u0131lardan al\u0131nacak bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015flard\u0131. Bunun en \u00f6nemli kan\u0131t\u0131, H\u0131ristiyan olsun olmas\u0131n Do\u011fulular\u0131n Avrupa dillerini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in hi\u00e7 \u00e7aba sarf etmemeleridir. (Bu durumun istisnas\u0131, ticari mekanizmalarda rol olan Do\u011fulular aras\u0131nda, \u00f6rne\u011fin K\u0131ptilerde Avrupa dillerinin belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6\u011frenilerek konu\u015fulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r.) Bu y\u00fczden Araplar ve T\u00fcrkler, Latince ve Frans\u0131zca gibi dilleri ve dil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu k\u00fclt\u00fcrleri hi\u00e7 bilmediler. (6)<\/p>\n

Avrupal\u0131lar kurduklar\u0131 devletlerde ve kurumlarda kendi feodal \u00f6zelliklerini h\u00e2kim k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Do\u011fu i\u00e7in farkl\u0131 olan Avrupa feodalizminin \u00f6zellikleri Ortado\u011fu\u2019ya gelmi\u015f oldu ama Do\u011fu\u2019ya n\u00fcfuz edemedi. Do\u011fu feodalizmi bi\u00e7imsel yap\u0131s\u0131n\u0131 ve \u00f6zelliklerini korudu. Ha\u00e7l\u0131 devletlerinin y\u0131k\u0131lmas\u0131yla da Avrupa feodalizminin b\u00fct\u00fcn \u00f6zellikleri b\u00f6lgeden silindi.<\/p>\n

 <\/p>\n

H\u0131ristiyan Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011fu<\/em><\/strong><\/p>\n

Ha\u00e7l\u0131 Seferleri sayesinde ayakta kalmay\u0131 umdu\u011fu, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu \u201cyard\u0131m\u201dla s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in Avrupal\u0131lar\u0131, Avrupal\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 davet eden ve seferlerin ba\u015flamas\u0131na yol a\u00e7an Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011fu, ilk seferlerde do\u011fu y\u00f6n\u00fcnde kaybetti\u011fi alanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131na tekrar kavu\u015ftu. Sel\u00e7uklular\u0131 ilerledi\u011fi yerlerden geriye p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fc. Bu sayede ekonomik durumu ilk d\u00f6nemlerde olduk\u00e7a d\u00fczeldi, ancak Avrupa ile Do\u011fu aras\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ticarette oynad\u0131\u011f\u0131 birincil rol\u00fc, \u0130stanbul \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyen ticaretin yol de\u011fi\u015ftirerek \u0130stanbul\u2019un devreden \u00e7\u0131kmas\u0131 (7) ve Venedikli t\u00fcccarlara imparatorlukta sa\u011flamak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 imtiyazlar y\u00fcz\u00fcnden yeniden elde edemedi (8). Seferler s\u0131ras\u0131nda donanma ve donan\u0131m \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc de tam olarak Venedik\u2019e ge\u00e7mi\u015f, Bizans\u2019\u0131n bu \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe direnme \u015fans\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131. Norman Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n (\u201cSicilyal\u0131\u201d Ruggero) Bizans topraklar\u0131na sald\u0131r\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok zorland\u0131. Korfu Adas\u0131n\u0131 da beklenmedik bir bask\u0131nla ele ge\u00e7irmi\u015flerdi. 4. seferde ise Bizans\u2019\u0131n Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n a\u00e7\u0131k sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011framas\u0131 ve Konstantinopolis\u2019in Ha\u00e7l\u0131larca fethedilmesi, Do\u011fu Roma ve b\u00f6lge tarihinde \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Avrupa ve Ortado\u011fu\u2019da g\u00fc\u00e7 dengeleri de\u011fi\u015fti. Zaman\u0131nda H\u0131ristiyan d\u00fcnyan\u0131n en zengin devleti olan Do\u011fu Roma bir daha iflah olmad\u0131. Helas<\/strong> ad\u0131n\u0131 alan imparatorluk iki y\u00fczy\u0131l sonra tarih sahnesinden silindi (1453) ama tarih sahnesinden esas \u201c\u00e7ekilmesi\u201d, Ha\u00e7l\u0131lar taraf\u0131ndan, Ha\u00e7l\u0131lar y\u00fcz\u00fcnden ve Ha\u00e7l\u0131 Seferleri s\u0131ras\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Avrupal\u0131lar, T\u00fcrklerin ve \u0130slamiyetin yapt\u0131\u011f\u0131ndan ve yapaca\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha fazlas\u0131yla Do\u011fu Roma\u2019y\u0131 \u201cbitirmi\u015flerdi\u201d. Tarih sahnesindeki rol\u00fcn\u00fc sona erdirmi\u015fler, sonunu haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131. Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011fu seferlerin sonunda art\u0131k g\u00f6stermelik bir imparatorluktu.<\/p>\n

Ha\u00e7l\u0131 Seferleri, Bizans\u2019\u0131n \u015fahs\u0131nda H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu\u2019daki savunma mevzisini y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n-T\u00fcrklerin Bo\u011fazlardan Avrupa\u2019ya ge\u00e7i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bunun sonucu olarak T\u00fcrkler s\u00fcrekli ilerlediler, Avrupa\u2019da yeni topraklar kazand\u0131lar.<\/p>\n

    \n
  1. y\u00fczy\u0131lda Akdeniz ticaretinde Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011funun neredeyse hi\u00e7bir pay\u0131 kalmad\u0131. Dengedeki a\u011f\u0131rl\u0131k Do\u011fu\u2019dan Bat\u0131\u2019ya kaym\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7 \u0130talyan ticaret kentlerine ge\u00e7mi\u015fti. \u0130talyan kentleri, ba\u011flant\u0131lar\u0131, ili\u015fkileri, sava\u015f ve ticaret filolar\u0131, kolonileri ve b\u00fct\u00fcn mekanizmalar\u0131yla ticareti ve ula\u015f\u0131m\u0131 tekeline alm\u0131\u015ft\u0131. Bizans, etkisi alt\u0131na girdi\u011fi denizci t\u00fcccar kentlerin n\u00fcfuzunu bir daha hi\u00e7 k\u0131ramad\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n

    \u0130stanbul\u2019un fethinin ve ya\u011fmalanmas\u0131n\u0131n esas sorumlusu olan bu ticaret kentleri, Bizans taraf\u0131ndan geri al\u0131nmas\u0131ndan sonra Konstantinopolis\u2019teki kolonilerini tekrar kurmak, varl\u0131klar\u0131n\u0131 Bizans h\u00e2kimiyet alanlar\u0131nda tekrar s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in \u00e7ok u\u011fra\u015facaklar ve bu u\u011furda zaman da kaybedeceklerdi. (9)<\/p>\n

    \"\"
    Seferler sonras\u0131 T\u00fcrkler, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n hem askeri ve hem de siyasi \u00f6nderleri oldular.<\/figcaption><\/figure>\n

    Do\u011fu Roma\u2019n\u0131n seferler y\u00fcz\u00fcnden Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle de ba\u011flar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131 bir\u00e7ok konuda \u00f6nemli sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131. \u0130mparatorluk Latince ve Grek\u00e7e\u2019yi birlikte kullan\u0131yordu. Seferlerden sonra Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011funda Latince ge\u00e7erli olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Daha sonra Latince b\u00fct\u00fcn Do\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131ndan silinecek, do\u011fudaki b\u00fct\u00fcn H\u0131ristiyan cemaatler Latince\u2019yi reddedecekler, terk edecekler ve kendi dillerini kullanacaklard\u0131. (10)<\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri, Do\u011fu Roma ile M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnya aras\u0131ndaki ili\u015fkileri bozdu. \u0130slam, Araplar, T\u00fcrkler ve H\u0131ristiyan Do\u011fu, Bizans\u2019la \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7inde de olsa rekabet ve gerilim, seferlerin sonucu olan d\u00fc\u015fmanl\u0131k gibi de\u011fildi. Hatta Do\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 Bizans\u2019la k\u00fclt\u00fcrel birli\u011fini koruyordu, \u201cher iki devlet (Bizans ve Hilafet devleti) i\u00e7inde bilginler ve teknik kimseler, her iki taraf\u0131n yarar\u0131na, birinden di\u011ferine gidip gelmekteydiler\u201d. (11)<\/p>\n

     <\/p>\n

    Do\u011fu\u2019nun H\u0131ristiyan halklar\u0131, devletleri, beylikleri<\/em><\/strong><\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131lara destek olan Do\u011fulu baz\u0131 H\u0131ristiyanlar onlara dayanarak beyliklerini geli\u015ftirdiler, prenslikler, krall\u0131klar kurdular. \u00d6rne\u011fin, 1. Ha\u00e7l\u0131 Seferi\u2019nde Avrupal\u0131lara yard\u0131mc\u0131 olan Ermenilerin (12), Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n deste\u011fiyle Kilikya\u2019da bir devleti ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu krall\u0131k ancak y\u00fczy\u0131llar sonra (1375\u2019te) Meml\u00fbklar taraf\u0131ndan ortadan kald\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n Anadolu\u2019daki tek ittifak g\u00fcc\u00fc Ermeniler, gene Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n deste\u011fiyle Anadolu\u2019daki bir\u00e7ok beyli\u011fe hanedan oldular.<\/p>\n

    Friedrich Barbarossa\u2019ya silah ve yiyecek yard\u0131m\u0131 sunan Ermeni Kral\u0131 Leon (1185-1219), imparatorun bo\u011fulup \u00f6lmesi ve ordusunun da\u011f\u0131lmas\u0131 sonucu \u00e7ok zor g\u00fcnler ge\u00e7irecekti.<\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131larla i\u015fbirli\u011fi yapan Filistin\u2019deki baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck H\u0131ristiyan gruplar beyliklere kavu\u015ftular. Ancak gelecekleri olmad\u0131. Ha\u00e7l\u0131lara hizmet etmek isteyen bu \u00f6zellikteki H\u0131ristiyanlar, Ha\u00e7l\u0131larla b\u00fct\u00fcnle\u015femeyen ve onlara kar\u015f\u0131 olan Do\u011fulular\u0131n g\u00fc\u00e7 kayb\u0131na u\u011framas\u0131na yol a\u00e7t\u0131lar.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Do\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 ve Do\u011fu H\u0131ristiyanlar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019nin sonunda Do\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7 kaybetti. Do\u011fudaki yerli H\u0131ristiyan krall\u0131klar, prenslikler ve beylikler en b\u00fcy\u00fck zarara u\u011frayanlard\u0131. Do\u011fu ile ba\u011flar\u0131 olan, ticari ili\u015fkiler s\u00fcrd\u00fcren b\u00f6lge H\u0131ristiyanlar\u0131 (Nesturiler, Yakubiler, K\u0131ptiler), ticaretlerini, Hindistan, T\u00fcrkistan, hatta \u00c7in\u2019e y\u00f6nelmi\u015f kendi misyonerlik faaliyetlerini yapamaz oldular. \u0130li\u015fkinin kesintiye u\u011framas\u0131, hem ekonomik bak\u0131mdan zay\u0131flamalar\u0131na, hem de kendilerine g\u00fcvenlerini kaybetmelerine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

    Yerli H\u0131ristiyan n\u00fcfus azald\u0131. Bunun nedeni, Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n Do\u011fulu H\u0131ristiyanlara kar\u015f\u0131 da sava\u015f y\u00fcr\u00fctmesiydi. Ha\u00e7l\u0131lar Do\u011fulu H\u0131ristiyanlar\u0131, zaman zaman kitlesel olarak \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Do\u011fulu H\u0131ristiyanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman kom\u015fular\u0131 ile ili\u015fkileri bozuldu, hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebildiler ama bu ili\u015fkiler hi\u00e7bir zaman eskisi gibi olamayacakt\u0131.<\/p>\n

    Avrupal\u0131lardan b\u00fcy\u00fck bask\u0131 ve zul\u00fcm g\u00f6ren yerli H\u0131ristiyanlar, ak\u0131nlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Mo\u011follara kurtar\u0131c\u0131 gibi bakt\u0131lar. Mo\u011follara sar\u0131lmalar\u0131 ve onlara destek vermelerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6fkesini \u00e7ekmek oldu. Yaln\u0131z kendileri de\u011fil, \u201coturduklar\u0131 topraklar bile cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u201d. (13)<\/p>\n

    Kurumsal olarak Do\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesi zay\u0131flad\u0131. Dinsel itkilerle harekete ge\u00e7mi\u015f olan Ha\u00e7l\u0131lar, ele ge\u00e7irdikleri yerlerde dinin kendi \u00f6rg\u00fctlenmesini b\u00fcy\u00fctme, geli\u015ftirme, sa\u011flamla\u015ft\u0131rma yolunu tutmad\u0131lar. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 yaymaktan vazge\u00e7ilmedi\u011fi halde din g\u00f6revlileri yetersizle\u015fti. Piskoposluk say\u0131s\u0131 azald\u0131; \u00f6rne\u011fin, ele ge\u00e7irildikten sonra Kud\u00fcs\u2019te bile yar\u0131ya indi. Papal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olsun veya olmas\u0131n din \u00f6rg\u00fctlenmeleri k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc. Bir\u00e7ok kilise, sorumlusu, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan kullan\u0131lmaz oldu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k askeri, sosyal, sa\u011fl\u0131ksal ama\u00e7l\u0131 tarikatlar ve \u201c\u00f6zel \u00f6rg\u00fctler\u201d ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, bunlar yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Dinsel temelde ve s\u00f6ylemde yap\u0131lmakla birlikte bu t\u00fcr din kurumlar\u0131, din \u00f6rg\u00fctlenmesi olmuyor, dinsel g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc \u00e7\u0131kar birliklerini olu\u015fuyorlard\u0131. Her yeni kurum kendi kurallar\u0131n\u0131 koyuyor, \u00f6zerk uygulamalar yayg\u0131nla\u015f\u0131yor, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n dinsel par\u00e7alanma s\u00fcreci derinle\u015fiyordu. Bu geli\u015fmeye papal\u0131k da raz\u0131 oldu\u011fundan merkezi otorite de zaafa u\u011frad\u0131, kopukluklar, ba\u015f\u0131na buyrukluklar, keyfilikler ola\u011fanla\u015ft\u0131. E\u011fitim yok edildi. Kurumsal yap\u0131la\u015fma yerine bo\u015f inan\u00e7lara dayal\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131k geli\u015fti, dinsel bilgilenmenin yerini hurafeler ald\u0131, yaz\u0131l\u0131 kaynaklar yerini s\u00f6zel dayatmalara b\u0131rakt\u0131. \u0130htiyaca g\u00f6re yap\u0131lan uydurmac\u0131l\u0131k, zaten g\u00fcvenilmez \u00f6zellikteki H\u0131ristiyanl\u0131k teolojisini iyice z\u0131vanadan \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n

    \"\"Ha\u00e7l\u0131lar Do\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131na yeni hukuk anlay\u0131\u015flar\u0131 getirdiler. B\u00f6lgede icat edilen bu hukuk anlay\u0131\u015flar\u0131 uygulamalardan kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131 (i\u00e7tihatlar \u015feklindeydi), Kud\u00fcs\u2019tekiler kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u201cKud\u00fcs Mahkeme Yasalar\u0131\u201d anlam\u0131nda Asise de Jerusalem<\/strong> ad\u0131yla bilinmi\u015fti. (14) \u0130talyan ticaret burjuvazisinin \u00e7\u0131karlar\u0131 temelinde, Roma hukukunun inceliklerinden uzak, \u015f\u00f6valyelere keyfilikler sunan bu kaba hukuk dinsel s\u00f6ylemlerle harmanlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Yahudiler ve di\u011fer inan\u00e7lar\u0131n mensuplar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

    Yahudiler, b\u00f6lgenin b\u00fcy\u00fck H\u0131ristiyan devleti Roma\u2019n\u0131n bask\u0131s\u0131 ve zulm\u00fc alt\u0131ndayd\u0131lar. H\u0131ristiyanlardan hep \u00e7ekmi\u015flerdi. G\u00f6rd\u00fckleri zulme tepkilerini, Bizans\u2019\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 \u0130ranl\u0131larla birlik olarak, \u0130slamiyet ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ise M\u00fcsl\u00fcmanlardan yana olarak g\u00f6stermi\u015flerdi. Seferlerin ba\u015f\u0131ndan itibaren de Ha\u00e7l\u0131lara kar\u015f\u0131 hep M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yan\u0131nda yer ald\u0131lar. Bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn seferler boyunca, Avrupa\u2019da b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f ve beslenmi\u015f Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da eklenmesiyle, Ha\u00e7l\u0131lar taraf\u0131ndan bulunduklar\u0131 ve yakaland\u0131klar\u0131 her yerde k\u0131r\u0131ld\u0131lar, katledildiler. Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n hedefi olan ve ele ge\u00e7irilen b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerde Yahudi n\u00fcfusu azald\u0131. Ha\u00e7l\u0131 Seferleri ba\u015flarken yaln\u0131z Irak\u2019taki Yahudi n\u00fcfusu 600 binden fazlayd\u0131. Haham Benjamin 1165\u2019te yapt\u0131\u011f\u0131 seyahat ve ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonucunda, Ma\u011frip d\u0131\u015fta tutulmak \u00fczere, \u201c\u0130slam imparatorlu\u011funun hudutlar\u0131 i\u00e7inde 300 bin Yahudi\u201d kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemi\u015fti. Seferler sonunda, Kud\u00fcs\u2019te ve yak\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki \u00f6nemli kentlerde tek haneli say\u0131da Yahudi bulundu\u011funa (ek olarak Bailo Marsilius Georgius\u2019un raporu, 1243), hatta baz\u0131 kentlerde hi\u00e7 Yahudi olmad\u0131\u011f\u0131na \u00e7e\u015fitli kaynaklarda rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. (15)<\/p>\n

    Ortado\u011fu\u2019daki di\u011fer dinlerin ve inan\u00e7lar\u0131n mensuplar\u0131 Ha\u00e7l\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zararlar g\u00f6rd\u00fcler. Onlar\u0131n da n\u00fcfuslar\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir azalma g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u00c7o\u011funluk olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir\u00e7ok yerde, kitleler halinde \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckleri veya ka\u00e7mak zorunda kald\u0131klar\u0131ndan, ya hi\u00e7 kalmad\u0131lar ya da say\u0131ca \u00f6nemsizle\u015fecek kadar azald\u0131lar.<\/p>\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

    Ortado\u011fu ve Do\u011fu g\u00fc\u00e7leri, T\u00fcrkler, Araplar ve \u0130slamiyet<\/em><\/strong><\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri, T\u00fcrklerin Avrupa\u2019ya do\u011fru y\u00f6nelimini geciktirici bir rol oynad\u0131. Ancak biraz uzun bir d\u00f6nem ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda durum de\u011fi\u015fiktir. Birincisi, seferler par\u00e7alanm\u0131\u015f Ortado\u011fu d\u00fcnyas\u0131nda bir birlik ihtiyac\u0131 do\u011furdu\u011fundan birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde T\u00fcrkler \u00f6nderli\u011finde \u00f6nemli bir \u0130slam g\u00fcc\u00fc olu\u015ftu. Gene Ha\u00e7l\u0131lar sayesinde bu g\u00fc\u00e7 merkezile\u015fti. \u0130kincisi, 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Bizans\u2019\u0131n Ha\u00e7l\u0131lar taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6kertilmesi, T\u00fcrklere ve \u0130slama kar\u015f\u0131 olan en \u00f6nemli engelin ortadan kalkmas\u0131 ya da en az\u0131ndan o engelin son derece zay\u0131flam\u0131\u015f olmas\u0131, T\u00fcrklerin geli\u015fmesini ve bat\u0131ya do\u011fru yay\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Osmanl\u0131 devletinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7lenmesinde, Bizans\u2019\u0131n Ha\u00e7l\u0131 Seferleri y\u00fcz\u00fcnden g\u00fcc\u00fcn\u00fcn t\u00fckenmesinin ve seferlerin yenilgisinin b\u00fcy\u00fck zorluklar i\u00e7ine soktu\u011fu Avrupa \u00fclkelerinin yetersizle\u015fmesinin \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Osmanl\u0131lar, seferlerin H\u0131ristiyan d\u00fcnyay\u0131 yormas\u0131 ve par\u00e7alamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden kolayca Trakya\u2019ya ve Balkanlara ge\u00e7tiler, seferlerin Do\u011fu ve Bat\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birbirinden iyice ay\u0131rmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u0130stanbul\u2019u alabildiler, Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n Avrupa\u2019daki tahribat\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u201cViyana surlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde ordug\u00e2h\u201d kurabildiler. (16)<\/p>\n

    Seferler d\u00f6nemindeki Mo\u011fol istilas\u0131, Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n Ortado\u011fu g\u00fc\u00e7lerini me\u015fgul etmesi ve zaafa u\u011fratmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden kolayla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ha\u00e7l\u0131lar, Mo\u011follar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck direni\u015f g\u00f6rmeden b\u00fcy\u00fck tahribat yapabilmelerine yol a\u00e7t\u0131. \u201cHa\u00e7l\u0131 Seferleri olmasayd\u0131 Araplar Mo\u011fol sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 daha iyi dayanmak imk\u00e2n\u0131n\u0131 bulabilirlerdi.\u201d (17)<\/p>\n

    Ticarette \u0130talyanlar\u0131n belirleyici varl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen Akdeniz birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde tekrar \u0130slam\u0131n h\u00e2kimiyetine ge\u00e7ti ve tamamen \u201cT\u00fcrk g\u00f6l\u00fc\u201d haline geldi.<\/p>\n

    Do\u011fu\u2019nun Akdeniz h\u00e2kimiyeti \u00e7ok y\u00fcksek bir d\u00fczeye \u00e7\u0131kt\u0131 ama bunun y\u00fczy\u0131llar i\u00e7inde olumsuz bir sonucu da oldu. Akdeniz h\u00e2kimiyeti, okyanus yollar\u0131n\u0131 araman\u0131n ve \u201cba\u015fka\u201d yollardaki gizilg\u00fcc\u00fcn (potansiyelin) pe\u015fine d\u00fc\u015fmenin gereksiz hale gelmesi y\u00fcz\u00fcnden, d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lman\u0131n engeline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Akdeniz\u2019le yetinen \u201cDo\u011fu\u201d (yani \u0130slam), Akdeniz d\u0131\u015f\u0131n\u0131 Avrupal\u0131lara b\u0131rakm\u0131\u015f, adeta hediye etmi\u015f oldu. \u0130lk ekonomik, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel k\u00fcreselle\u015fmenin sahibinin Avrupa olmas\u0131, \u0130slam\u0131n k\u00fcreselle\u015fme ihtiyac\u0131 duymamas\u0131yla ilgiliydi.<\/p>\n

    Seferlerin bask\u0131s\u0131 sonucu \u0130slamiyet zor d\u00f6nemler ge\u00e7irdi. B\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 ve birikim kayb\u0131na sonraki y\u00fczy\u0131llarda dinsel gerileme ve gericile\u015fme e\u015flik edecekti. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki sars\u0131nt\u0131, Avrupal\u0131lardakinin benzeri bir fanatizme ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fc\u011fe yol a\u00e7t\u0131. Bundan, b\u00f6lgeye gelenler yan\u0131nda, b\u00f6lgede bulunan (H\u0131ristiyan, M\u00fcsl\u00fcman) herkes pay\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019nin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7indeki bir sonucu, T\u00fcrklerin \u0130slam\u0131n esas savunucusu ve tek temsilcisi haline gelmeleridir. Seferler en fazla T\u00fcrklerin devletleri, askeri \u00f6rg\u00fctlenmeleri taraf\u0131ndan ve \u0130slam \u00fclkelerinin y\u00f6netiminde olmalar\u0131yla p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcld\u00fc. Seferler sonras\u0131 T\u00fcrkler, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n art\u0131k hem askeri ve hem de siyasi \u00f6nderleri oldular. Nitekim seferlerden birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l ge\u00e7tikten sonra hilafetin T\u00fcrklere ge\u00e7mesiyle ve bunun genel kabul g\u00f6rmesiyle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 temsil yetkisi de T\u00fcrklere ge\u00e7mi\u015ftir. 16. y\u00fczy\u0131ldan sonra -20. y\u00fczy\u0131la, hatta bug\u00fcne kadar- \u0130slamiyetle ilgili olarak muhatap T\u00fcrklerdir. (18)<\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

    HA\u00c7LI SEFERLER\u0130\u2019N\u0130N D\u00dcNYA TAR\u0130H\u0130 VE \u0130NSANLIK DE\u011eERLER\u0130 A\u00c7ISINDAN SONU\u00c7LARI<\/strong><\/p>\n

     <\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri Avrupal\u0131lara, Akdeniz ile Do\u011fu kap\u0131s\u0131 ve yolunun kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu konuda art\u0131k bir \u015fanslar\u0131n\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015fti. Bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 geli\u015fme ise ba\u015fka yollar aranmas\u0131 ve Do\u011fu\u2019ya ba\u015fka yollardan gidilmek istenmesiydi.<\/p>\n

    Ke\u015fiflerin yap\u0131lmas\u0131 ve okyanus yollar\u0131n\u0131n devreye girmesiyle, Akdeniz ve Avrupa imparatorluklar\u0131na, d\u00fcnya tarihinde s\u00f6m\u00fcrge imparatorluklar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan k\u00fcresel imparatorluklar eklenecek, yeni bir d\u00f6nem ba\u015flayacakt\u0131. Bu bak\u0131mdan Ha\u00e7l\u0131 Seferleri, tarihteki ilk \u201ck\u00fcreselle\u015fme\u201dnin nedeni, temeli ve itici g\u00fcc\u00fc olmu\u015ftur. Bu k\u00fcreselle\u015fme, birincisi \u201cAvrupal\u0131lar\u0131n k\u00fcreselle\u015fmesi\u201d, ikincisi \u201cH\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fcreselle\u015fmesi\u201ddir.<\/p>\n

    Avrupal\u0131lar\u0131n bu k\u00fcreselle\u015fmesine \u0130slamiyetin elindeki Akdeniz\u2019in kat\u0131lmas\u0131 ise, 18. y\u00fczy\u0131ldan sonra Avrupal\u0131lar\u0131n buhar g\u00fcc\u00fc sayesinde olacakt\u0131r. Avrupal\u0131lar buhar g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanabildi\u011fi i\u00e7in, o g\u00fcnlerde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi, Akdeniz\u2019de de \u00fcst\u00fcn hale gelmi\u015f, y\u00fczy\u0131llar boyu d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 bu alanda da h\u00e2kimiyet kurmu\u015ftu. Teknik \u00fcst\u00fcnl\u00fck g\u00fc\u00e7 dengelerini ve sonu\u00e7ta tarihin seyrini de\u011fi\u015ftirecekti. Tarihte her zaman oldu\u011fu gibi yeni\u00e7a\u011fda da atlar\u0131 olanlar ata binmeyenleri, toplar\u0131 olanlar topu tan\u0131mayanlar\u0131 dize getiriyordu.<\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri, sava\u015f i\u00e7in birlik hedeflemi\u015fti. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ideolojik bask\u0131s\u0131 ve kendi merkezile\u015fmesi ile sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bu \u201ckutsal sava\u015f birli\u011fi\u201d, Avrupa siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel birli\u011finden \u00e7ok Avrupal\u0131 kitlelerin insan g\u00fcc\u00fc olarak bir araya getirilmesi \u015feklindeydi. Avrupa H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dinsel bir merkez etraf\u0131nda bu ortak hareket projesi, y\u00fczy\u0131llar boyu s\u00f6nmeyen heveslere ve yersiz giri\u015fimlere kaynakl\u0131k etti. D\u00f6nem d\u00f6nem de Avrupa\u2019n\u0131n siyasal ve ekonomik birli\u011fi planlar\u0131n\u0131n esini ve temeli oldu. Bu y\u00fczden Avrupa\u2019n\u0131n gelecek projeleri, sava\u015f veya din (ya da \u201csava\u015f ve din\u201d) temeli \u00fczerinde y\u00fckseldi. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n Avrupa Birli\u011fi projesi de, di\u011fer Avrupa \u201cbirli\u011fi\u201d projeleri gibi, bir \u201cH\u0131ristiyan birli\u011fi\u201d olarak \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde Ha\u00e7l\u0131 ruhunun miras\u0131d\u0131r. Ancak bu kez Ha\u00e7l\u0131 birlik, Avrupa\u2019n\u0131n siyasal ve ekonomik birli\u011fi olman\u0131n \u00f6tesinde, Avrupa\u2019n\u0131n Cermen kolunun (Almanya ve Fransa\u2019n\u0131n) bir \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve giri\u015fimi olarak Avrupa\u2019n\u0131n bir d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc ve \u201c\u00e7ok kutuplu d\u00fcnya\u201dn\u0131n kutuplar\u0131ndan biri olma amac\u0131na d\u00f6n\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri, \u201cdin sava\u015flar\u0131\u201dn\u0131n, asl\u0131nda din sava\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 -daha o zamandan- g\u00f6sterdi. \u00c7at\u0131\u015fanlar uygarl\u0131klar de\u011fil, ekonomik \u00e7\u0131karlar i\u00e7in m\u00fccadele eden siyasal \u00f6rg\u00fctlenmelerdi.<\/p>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri insanl\u0131k tarihine, hem co\u011frafi geni\u015flik bak\u0131m\u0131ndan, hem kat\u0131lan kad\u0131n ve erkek say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, hem g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ve daha sonra da g\u00f6r\u00fclmeyecek \u00f6l\u00e7ekteki b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan, hem de inan\u0131lmaz ve kabul edilemez \u00f6l\u00e7\u00fcdeki vah\u015feti bak\u0131m\u0131ndan benzersiz bir sald\u0131r\u0131, sava\u015f<\/strong> ve utan\u00e7<\/strong> \u00f6rne\u011fi hediye etti.<\/p>\n

    Filistin\u2019e varmak i\u00e7in gidilen yollarda H\u0131ristiyanl\u0131kla ve kullan\u0131lan s\u00f6ylemlerle hi\u00e7bir ilgisi olmayan, hatta bunlara tamamen ters olan bu korkun\u00e7 uygulamalar, ya\u011fmalar, talanlar, gereksiz k\u0131y\u0131mlar Avrupal\u0131 Ha\u00e7l\u0131lara k\u00f6t\u00fc bir \u00fcn kazand\u0131rm\u0131\u015f, bu \u00fcrpertici \u00fcn Kud\u00fcs\u2019e kendilerinden \u00f6nce varm\u0131\u015ft\u0131. Daha \u00f6nemlisi, bu k\u00f6t\u00fc \u00fcn, y\u00fczy\u0131llar sonraya bile ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve kurtulamayacaklar\u0131 bir \u015fekilde \u00fczerlerine yap\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. (19)<\/p>\n

    \"\"
    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019nin sonucu Avrupal\u0131lar\u0131 Do\u011fu\u2019ya gitmek i\u00e7in ba\u015fka yollar aramaya sevketti. Co\u011frafi ke\u015fiflerin itici g\u00fc\u00e7lerinden biri buydu.<\/figcaption><\/figure>\n

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019yle Avrupal\u0131lar tarihe b\u00fcy\u00fck bir insanl\u0131k su\u00e7u eklemi\u015f oldular. Ha\u00e7l\u0131 Seferleri H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n \u201ckutsal ittifaklar\u0131\u201dn\u0131n gere\u011fi ve \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak y\u00fczy\u0131llar boyu devam etti. Avrupal\u0131lar 18. y\u00fczy\u0131la kadar da Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019ne sahip \u00e7\u0131kt\u0131lar, seferleri hep savundular, hatta kutsad\u0131lar. O d\u00f6nemden sonra bundan vazge\u00e7ilmi\u015fti. Zaman\u0131nda me\u015fru oldu\u011fu genel kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00fczerinde durulmayan, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyen, bu y\u00fczden de anla\u015f\u0131lmayan, ancak zaman ge\u00e7tik\u00e7e g\u00f6r\u00fcn\u00fcrle\u015fen bu sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n H\u0131ristiyan Avrupal\u0131lar \u00fcst\u00fcndeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131 19. y\u00fczy\u0131ldan sonra iyice ezmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 20. y\u00fczy\u0131la kadar Bat\u0131l\u0131lar Do\u011fu\u2019ya sald\u0131r\u0131lar\u0131na \u201cHa\u00e7l\u0131 Seferi\u201d demediler. Ve seferlerin su\u00e7u\/su\u00e7lar\u0131, en son, 2000 y\u0131l\u0131nda bizzat \u201cBat\u0131 Kilisesi\u201dnin merkezi taraf\u0131ndan, Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019nin sorumlusu ve sahibi olan Katolisizm taraf\u0131ndan kabullenildi ve sergilendi. Papa II. John, kutsal topraklara ziyaretine \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce, Roma Kilisesi\u2019nin dine s\u0131\u011f\u0131narak i\u015fledi\u011fi g\u00fcnahlar\u0131 itiraf etti ve bu g\u00fcnahlar i\u00e7in H\u0131ristiyanl\u0131k ad\u0131na b\u00f6lge halk\u0131ndan \u00f6z\u00fcr niteli\u011finde olan a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131.<\/p>\n

     <\/p>\n

    D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n

    1) Ha\u00e7l\u0131lar taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilen b\u00f6lgelerde iktidar\u0131 kapan soylu, k\u0131rl\u0131k alanlar\u0131 malik\u00e2nelere ay\u0131rarak \u015f\u00f6valyelere ve soylulara ba\u011fl\u0131l\u0131k ve hizmet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda zeamet stat\u00fcs\u00fcnde verirdi. Bu uygulama, Avrupa feodalizminin b\u00f6lgede ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan, olu\u015fturulan devletlere ge\u00e7irilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131yd\u0131. B\u00f6lgenin gelenek ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na uygun de\u011fildi.<\/p>\n

    2) Joshua Prower; akt. Ortayl\u0131, s.43.<\/p>\n

    3) Reston, s.26-29.<\/p>\n

    4) Bu g\u00f6r\u00fc\u015f Cahen taraf\u0131ndan ku\u015fkuyla de\u011ferlendirilmektedir (2010, s.305).<\/p>\n

    5) Bu i\u015flemin fazla yap\u0131l\u0131r olmas\u0131 birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l sonra Papa VIII. Aleksander\u2019in (1610-1691) bir emirnameyle bunu yasaklamas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131 (Tez, s.114).<\/p>\n

    6) Cahen, HS, s.311.<\/p>\n

    7) Venedik Suriye limanlar\u0131na yerle\u015fmi\u015f ve bu limanlar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131 \u00fczerinden hi\u00e7bir \u0130talyan ticareti yap\u0131lmaz, ger\u00e7ekle\u015ftirilmez olmu\u015ftu. Seferlerin ba\u015flamas\u0131n\u0131 izleyen ilk elli y\u0131lda \u201c\u0130stanbul ticaretinin yar\u0131s\u0131 de\u011filse bile \u00fc\u00e7te birinin azald\u0131\u011f\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r\u201d (Lev\u00e7enko, s.213). \u0130mparatorlu\u011fun en \u00f6nemli gelir kayna\u011f\u0131 (ticari vergiler, ge\u00e7i\u015f har\u00e7lar\u0131 ve g\u00fcmr\u00fck resimleri) azald\u0131\u011f\u0131ndan, devlet hazinesi b\u00f6ylece \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe ge\u00e7mi\u015fti.<\/p>\n

    8) \u00dcstelik ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerde olmasa bile \u0130mparator Aleksios\u2019un Pisal\u0131lara da benzer imtiyazlar tan\u0131mas\u0131 \u00fczerine Bizans\u2019\u0131n durumu daha da vahimle\u015fti. Ekonomik durum k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fi oranda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k da katmerle\u015fti.<\/p>\n

    9) Erkan Ild\u0131z, \u201cBizans D\u00f6nemi\u2019nde \u0130stanbul\u2019da Yerle\u015fik Venedik Ticaret Kolonisi\u201d, Bilim ve \u00dctopya<\/em>, say\u0131 187, Ocak 2010, s.83-85.<\/p>\n

    10) Ermeni Kilisesi\u2019nin Latince\u2019den uzakla\u015fmas\u0131, 11. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda Sel\u00e7uklular\u0131n b\u00f6lgeye gelmesi ve bu sayede Roma Kilisesi\u2019nden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fmalar\u0131 ile olmu\u015ftu.<\/p>\n

    11) Runciman, cilt III, s.400.<\/p>\n

    12) Asl\u0131nda Ermeniler T\u00fcrkleri, ba\u015fta, kendilerini Bizans\u2019a kar\u015f\u0131 koruyacak bir g\u00fc\u00e7 olarak de\u011ferlendirdiler. Ermeni prensleri ve beyleri Sel\u00e7uklulara bunun i\u00e7in heyetler bile g\u00f6ndermi\u015fti. Ancak Kars\u2019ta bulunan bir Ermeni krall\u0131\u011f\u0131 Malazgirt\u2019ten hemen \u00f6nce Alparslan taraf\u0131ndan ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131nca teredd\u00fctler olu\u015ftu. Ermenilerin T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 Avrupal\u0131lar\u0131 ittifak g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6rmelerinde ve genel Do\u011fulu tutumdan bu \u015fekilde ayr\u0131lmalar\u0131nda bunun da \u00f6nemli bir etkisi vard\u0131r.<\/p>\n

    Ermeniler Avrupal\u0131larla yapt\u0131klar\u0131 ittifak y\u00fcz\u00fcnden zarara u\u011frad\u0131klar\u0131 i\u00e7in sonralar\u0131 \u00e7ok pi\u015fman oldular. Ama bundan \u00f6nce, Avrupal\u0131lar\u0131n kendilerini a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6rmesi, hatta bizzat onlardan bask\u0131 ve zul\u00fcmle kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 Ermenileri uyand\u0131rm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r (geni\u015f bilgi i\u00e7in bkz. Runciman, cilt I, 161-163.<\/p>\n

    13) Runciman, cilt III, s.400.<\/p>\n

    14) Alt\u0131nay, s.67.<\/p>\n

    15) Mez, s.50.<\/p>\n

    16) Maalouf, s.335.<\/p>\n

    17) Runciman, cilt III, s.398-99.<\/p>\n

    18) Lewis, s.230.<\/p>\n

    19) Ruelland, s.73.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u2019nin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7indeki bir sonucu, T\u00fcrklerin \u0130slam\u0131n esas savunucusu ve tek temsilcisi haline gelmeleridir. Seferler sonucunda Avrupa\u2019n\u0131n \u0130talyan ticaret kentleri taraf\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir pazar haline getirilmesi, Do\u011fu\u2019dan gelen mallara a\u00e7\u0131lmas\u0131, Do\u011fu\u2019da b\u00fcy\u00fck bir ekonomik hareketlenmeye yol a\u00e7t\u0131. Ha\u00e7l\u0131 Seferleri Avrupal\u0131lara, Akdeniz ile Do\u011fu kap\u0131s\u0131 ve yolunun kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015fti. Bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 geli\u015fme […]<\/p>\n","protected":false},"author":376,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[122,28,222,29],"tags":[599,238],"class_list":["post-9898","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-85-sayi","category-sosyal-bilimler","category-tarih","category-toplum","tag-dinler-tarihi","tag-tarih"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t