Tarih \u00f6ncesinden bu yana insanlar maddenin esas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye u\u011fra\u015ft\u0131lar. \u201cMaddeyi par\u00e7alasak bu i\u015f sonsuza dek s\u00fcrer mi?\u201d sorusu insano\u011flunun kafas\u0131n\u0131 hep me\u015fgul etti. \u00d6nceleri evrenin ate\u015f, su, toprak ve havadan olu\u015ftu\u011funa inand\u0131lar. 2400 y\u0131l \u00f6nce Anadolu\u2019nun bilim merkezi Milet\u2019te do\u011fan ve G\u00fcney Trakya\u2019da Abdera \u015fehrinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Leucippus ve \u00f6\u011frencisi Demokritus bu d\u00f6rt eleman\u0131n daha k\u00fc\u00e7\u00fck birimlere b\u00f6l\u00fcnebilece\u011fini ileri s\u00fcrd\u00fcler ve bu birimlere \u201cAtomos\u201d ad\u0131n\u0131 verdiler (M\u00d6 440). M\u00d6 1. y\u00fczy\u0131lda Lucretius (M\u00d6 94-49) \u201cDo\u011fan\u0131n Niteli\u011fi\u201d adl\u0131 eserinde atomlardan \u201cg\u00f6r\u00fcnmedikleri halde varl\u0131klar\u0131n\u0131 kabul etmek zorunda oldu\u011fumuz nesneler\u201d olarak s\u00f6z ediyordu. Daha sonralar\u0131 maddenin b\u00f6l\u00fcnemeyen bu en k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7as\u0131na \u201cAtom\u201d denildi. Demokritus atom i\u00e7in \u201cmaddenin temel ta\u015f\u0131\u201d der ve maddenin cinsi ile \u00f6zelliklerine g\u00f6re de\u011fi\u015fik atom olaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. Daha da ileri giderek, canl\u0131lar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck yuvarlak atomlardan, ruhun ise hava ve \u0131s\u0131 atomlar\u0131ndan olu\u015ftu\u011funu s\u00f6yler. Fakat sonsuz derecede \u00e7e\u015fitli maddeyi atomlar\u0131n nas\u0131l yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u00fczy\u0131llarca a\u00e7\u0131klanamad\u0131. Demokritus\u2019un ortaya att\u0131\u011f\u0131 bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler John Dalton\u2019a kadar \u00e7ok az de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frad\u0131. Atom ile ilgili zorluklar ve bilinmezlikler 1925\u2019te Kuvantum Teorisi\u2019nin do\u011fu\u015fuyla ortadan kalkt\u0131. Ervin Schr\u00f6dinger ve Werner Heisenberg\u2019in ortaya att\u0131\u011f\u0131 bu teoriye \u201cModern Atom Teorisi\u201d denir.
\n1582\u2019de \u0130talyan Bilgini Giordeno Bruno \u201cdo\u011fada bulunan her \u015feyin b\u00f6l\u00fcn\u00fcm\u00fc, b\u00f6l\u00fcnemeyen bir par\u00e7a ile son bulur.\u201d demekte, Pierre Gassendi (1592-1655) ise, \u201catomlar yeniden yarat\u0131lamazlar ve yok edilemezler, kat\u0131 ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan belli b\u00fcy\u00fckl\u00fckte \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klard\u0131r.\u201d diye tarif etmektedir. Sonraki y\u0131llarda Robert Boyle (1627-1691) corpuscular (par\u00e7ac\u0131k), Isaac Newton (1642-1727) primitive particles (ilk par\u00e7ac\u0131klar) deyimini kullanan bilim adamlar\u0131d\u0131r. Dalton\u2019un \u00fcnl\u00fc atom teorisi (1805) ise Gay-Lussac ve Avogadro\u2019nun bulu\u015flar\u0131na b\u00fcy\u00fck destek olmu\u015ftur. \u00dclkemizde ise; 1840\u2019larda harp okuluna \u00f6\u011fretmen yeti\u015ftirmek i\u00e7in Avrupa\u2019ya g\u00f6nderilen \u00f6\u011frenciler i\u00e7inde yer alan Dervi\u015f Pa\u015fa (1817-1879), Us\u00fbl-i Kimya (Kimyan\u0131n Elemanlar\u0131, 1847) adl\u0131 eserinde Dalton\u2019un atom teorisinden s\u00f6z eder.
\nDalton\u2019un atom teorisindeki \u00f6neriler zaman\u0131ndaki bilgi ve deney sonu\u00e7lar\u0131na uymaktayd\u0131. Fakat ge\u00e7en 200 y\u0131l boyunca teknolojideki yenilikler, matemati\u011fin geli\u015fimi ve yeni olgular Dalton\u2019un atom teorisindeki pek \u00e7ok bilgiyi ge\u00e7ersiz ya da yetersiz k\u0131ld\u0131. Atomda elektron oldu\u011fu ise 1897\u2019de \u0130ngiliz Bilgini J. J. Thomson taraf\u0131ndan katot \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 deneyi ile ke\u015ffedildi. 1911\u2019deki Rutherford deneyi, atom \u00e7ekirde\u011finin 10-15 m mertebesinde ve pozitif par\u00e7ac\u0131klardan olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterdi. Bu par\u00e7ac\u0131klara \u201cproton\u201d ad\u0131 verildi. 1932\u2019de \u0130ngiliz Chadwick n\u00f6tronu ke\u015ffetti. B\u00f6ylece Dalton atomunun en k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7a olmad\u0131\u011f\u0131, i\u00e7inde elektron, proton ve n\u00f6tron oldu\u011fu 1932 y\u0131l\u0131na dek bulunmu\u015f oldu.
\n1938\u2019de Uranyum(238)\u2019un par\u00e7alanmas\u0131yla atomun par\u00e7alanabildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. Atomun elektron, proton ve n\u00f6trondan olu\u015ftu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra insano\u011flu \u201cacaba bu atom-alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar da b\u00f6l\u00fcnebilir mi?\u201d sorusu \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. 1950\u2019lerden sonra par\u00e7ac\u0131k h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n geli\u015fmesiyle elementer par\u00e7ac\u0131klar ard arda ke\u015ffedilmeye ba\u015fland\u0131. Kuarklar, leptonlar ve bosonlar standart modeli olu\u015fturmaktad\u0131r.
\n\u0130ngiliz Peter Higgs 1960\u2019lardaki \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda \u201cHiggs boson\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bir elementer tenecikten bahsetmi\u015ftir. Bu par\u00e7ac\u0131k bug\u00fcn i\u00e7in bir teorik fizik\u00e7inin hen\u00fcz g\u00f6zlenmemi\u015f bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olsa da, CERN\u2019de y\u00fczy\u0131l\u0131n deneyinde de\u011fi\u015fik uluslara mensup \u00e7ok say\u0131da \u00fcnl\u00fc fizik\u00e7iyi pe\u015finden ko\u015fturmakta ve kendisine \u201ctanr\u0131 par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131\u201d denmektedir.
\nBug\u00fcn 200\u2019den fazla atom-alt\u0131 par\u00e7ac\u0131k bilinmektedir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta fizik\u00e7iler k\u00fctlelerine g\u00f6re onlar\u0131 \u201cMezonlar\u201d ve \u201cBaryonlar\u201d diye iki gruba ay\u0131rd\u0131lar. Mezonlar ve Baryonlar birlikte \u201cHadronlar\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar.
\nGell-Mann ve George Zweig\u2019in ortaya att\u0131klar\u0131 yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re baryonlar \u00fc\u00e7er kuark, mezonlar ise bir kuark ve antikuark \u00e7iftinden meydana geliyordu. Di\u011fer par\u00e7ac\u0131klar gibi, kuarklar\u0131n da k\u00fctleleri ve spinleri olmas\u0131na ra\u011fmen, bunlardan farkl\u0131 olarak kesirli elektrik y\u00fckleri ta\u015f\u0131yorlard\u0131. Gell-Mann ve Zweig\u2019in temel teorisi, hadronlar\u0131 olu\u015fturan kuarklar\u0131n atomun son yap\u0131 ta\u015flar\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeydi. Zamanla kuark teorisi g\u00fc\u00e7 kazanmaya devam etti ve atom-alt\u0131 yap\u0131 daha anla\u015f\u0131l\u0131r hale gelmeye ba\u015flad\u0131. 1974\u2019de charm (cazibeli), 1976\u2019da bottom (alt) ve 1995\u2019de top (\u00fcst) kuarklar\u0131 bu listeye eklendi. Bu kuarklar\u0131n her biri kendisinin bir \u201canti\u201dsine sahipti ve b\u00f6ylece 12 kuark ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.
\nTeknoloji ak\u0131l almaz bir h\u0131zla geli\u015fiyor; kuantum bilgisayarlar, CERN\u2019den daha b\u00fcy\u00fck par\u00e7ac\u0131k h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131 tesisler, teorik fizik, teorik matematik ve di\u011fer disiplinlerdeki geli\u015fmeler devam ediyor, edecek. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki, bug\u00fcn\u00fcn b\u00f6l\u00fcnmeyen kuarklar\u0131 da Demokritus\u2019un atomu gibi bir zaman gelecek b\u00f6l\u00fcn\u00fcverecek\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tarih \u00f6ncesinden bu yana insanlar maddenin esas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye u\u011fra\u015ft\u0131lar. \u201cMaddeyi par\u00e7alasak bu i\u015f sonsuza dek s\u00fcrer mi?\u201d sorusu insano\u011flunun kafas\u0131n\u0131 hep me\u015fgul etti. \u00d6nceleri evrenin ate\u015f, su, toprak ve havadan olu\u015ftu\u011funa inand\u0131lar. 2400 y\u0131l \u00f6nce Anadolu\u2019nun bilim merkezi Milet\u2019te do\u011fan ve G\u00fcney Trakya\u2019da Abdera \u015fehrinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Leucippus ve \u00f6\u011frencisi Demokritus bu d\u00f6rt eleman\u0131n daha […]<\/p>\n","protected":false},"author":807,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[647,38],"tags":[],"class_list":["post-9903","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-63-sayi","category-dergi-sayilari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t