HHÇ site için ilan 2

LHCb iki ağır kuarklı yeni bir baryon keşfetti

İki baryonlu parçacık

Avrupa Fizik Topluluğu’nun (EPS) 6 Temmuz 20017 tarihinde Venedik’te yaptığı  yüksek enerji fiziği konferansında, CERN’in Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda (LHC) yapılan LHC-b deneyleri kapsamında yeni bir parçacığın gözlemlendiği raporlandı. Keşfedilen Ξcc++ (Xicc++, Ksi-charm-charm ++) parçacığı,  2 charm (tılsımlı) kuark ve 1 up (yukarı) kuarktan meydana geliyor. Baryon ailesinden olan bu parçacığın varlığı teoriler tarafından öngörülüyordu, ancak 2 ağır kuark içeren bu tür parçacıklar fizikçiler tarafından yıllardır aranmaktaydı.  Kütlesi yaklaşık 3621 MeV olan bu parçacık, iki adet tılsımlı kuark içermesinden ötürü baryon ailesinin en bilinen üyesi olan protondan yaklaşık dört kat daha ağır. Böylesi bir parçacığın açık tespiti ilk kez yapılıyor.

 

Etrafımızda gördüğümüz maddelerin neredeyse tamamı üç kuarkın birleşiminden olan baryonlardan oluşmaktadır. Proton ve nötron, baryon ailesinin en bilindik örnekleridir. Fakat evrende 6 tip kuark vardır ve teorik olarak birçok olası kuark birleşimleri baryon oluşturabilir. Şimdiye dek gözlemlenen tüm baryonlar ise en fazla tek bir ağır kuarktan meydana geliyordu.

“Çift ağır kuarklı bir baryon keşfetmek, dört temel etkileşimden en kuvvetlisinin teorisi olan kuantum kromodinamiğini ileriye götürmek açısından oldukça önemli,” diyen LHCb ekibinin sözcüsü, “böylesi parçacık keşifleri teorilerimizin tahmin gücünü artıracaktır” diye ekliyor.

LHCb ekibinin bir önceki sözcüsü Guy Wilkinson da “üç kuarkın birbirleri etrafında dans ettiği diğer baryonların aksine, iki ağır kuark içeren baryonların gezegen sistemleri misali davranmasını bekliyoruz. İki ağır kuark, çift yıldız sistemi; hafif olan kuark ise bu yıldız sistemine bağlı bir gezegen gibi tasavvur edilebilir” diyor.

Ξcc++’ nın özelliklerini ölçmek, iki ağır ve bir hafif kuarktan meydana gelen sistemlerin anlaşılabilmesi açısından oldukça önemli bir gelişme. Birçok önemli bilgi,bu yeni parçacığın oluşum-bozunma mekanizmalarının ve yaşam ömrünün hassas ölçümleriyle elde edilebilir.

Bu zorlu keşif, LHC’deki yüksek oranlı ağır kuark üretimi ve LHCb’nin bozunum ürünlerini tespit etmedeki benzersiz yetenekleri ile mümkün oldu. Ξcc++ baryonunun varlığı, boryonun bozunum ürünleri olan Λc+(lambda,c+) baryonu ile K-, π+ ve π+ mezonlarının gözlemlenmesiyle  görüldü. 13 TeV enerjilik verilerinin ikinci aşamasında yapılan bu keşif, 8 TeV enerjilik verilerinin birinci aşamasında doğrulandı.

Baryonun keşfi, çift ağır kuark ailesine ait başka baryonların keşfinde dair beklentileri artırdı ve LHC’de araştırılıyor.

 

Çeviren: Hakan Sert

YTÜ Fizik Böl. Doktora Öğr.

 

Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2017/07/170706072637.htm

50 Soruda Yaşamın Tarihi

Deniz Şahin

50 soruda yaşamın tarihi

Bilim ve Gelecek Kitaplığı “50 Soruda” dizisinin yedinci kitabı olan 50 Soruda yaşamın tarihi, yaşamın evrimine yoğunlaşıyor. İtü Moleküler Biyoloji […]

Türkiye'de Popüler Müzik Tartışmaları

Türkiye’de müzik sosyolojisi, adeta popüler müzik çalışmalarıyla özdeşleşmiştir. Bu yüzden Türkiye’deki popüler müzik tartışmalarını topluca değerlendirmek bize müzik sosyolojisinin Türkiye’deki […]

kapak_islam_ortacaginda_felsefe

Ortaçağ İslam Kültüründe Felsefe: Akımlar, Filozoflar ve Temel Sorunlar, Ortaçağ İslam kültüründe felsefenin serüvenini ele alıyor. Bu bakımdan, öncelikle, Ortadoğu’nun […]

Hz. Muhammed ve Kuran

Hasan Aydın

+Hz. Muhammed Kuran

Bu eserinde Hasan Aydın, Kuran’ın ayrıntılı bir okumasını yaparak Müslümanlığın kutsal kitabının zaman ve mekâna bağlı tarihsel niteliğini kanıtlıyor. Hz. […]