HHÇ site için ilan 2

LHCb iki ağır kuarklı yeni bir baryon keşfetti

İki baryonlu parçacık

Avrupa Fizik Topluluğu’nun (EPS) 6 Temmuz 20017 tarihinde Venedik’te yaptığı  yüksek enerji fiziği konferansında, CERN’in Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda (LHC) yapılan LHC-b deneyleri kapsamında yeni bir parçacığın gözlemlendiği raporlandı. Keşfedilen Ξcc++ (Xicc++, Ksi-charm-charm ++) parçacığı,  2 charm (tılsımlı) kuark ve 1 up (yukarı) kuarktan meydana geliyor. Baryon ailesinden olan bu parçacığın varlığı teoriler tarafından öngörülüyordu, ancak 2 ağır kuark içeren bu tür parçacıklar fizikçiler tarafından yıllardır aranmaktaydı.  Kütlesi yaklaşık 3621 MeV olan bu parçacık, iki adet tılsımlı kuark içermesinden ötürü baryon ailesinin en bilinen üyesi olan protondan yaklaşık dört kat daha ağır. Böylesi bir parçacığın açık tespiti ilk kez yapılıyor.

 

Etrafımızda gördüğümüz maddelerin neredeyse tamamı üç kuarkın birleşiminden olan baryonlardan oluşmaktadır. Proton ve nötron, baryon ailesinin en bilindik örnekleridir. Fakat evrende 6 tip kuark vardır ve teorik olarak birçok olası kuark birleşimleri baryon oluşturabilir. Şimdiye dek gözlemlenen tüm baryonlar ise en fazla tek bir ağır kuarktan meydana geliyordu.

“Çift ağır kuarklı bir baryon keşfetmek, dört temel etkileşimden en kuvvetlisinin teorisi olan kuantum kromodinamiğini ileriye götürmek açısından oldukça önemli,” diyen LHCb ekibinin sözcüsü, “böylesi parçacık keşifleri teorilerimizin tahmin gücünü artıracaktır” diye ekliyor.

LHCb ekibinin bir önceki sözcüsü Guy Wilkinson da “üç kuarkın birbirleri etrafında dans ettiği diğer baryonların aksine, iki ağır kuark içeren baryonların gezegen sistemleri misali davranmasını bekliyoruz. İki ağır kuark, çift yıldız sistemi; hafif olan kuark ise bu yıldız sistemine bağlı bir gezegen gibi tasavvur edilebilir” diyor.

Ξcc++’ nın özelliklerini ölçmek, iki ağır ve bir hafif kuarktan meydana gelen sistemlerin anlaşılabilmesi açısından oldukça önemli bir gelişme. Birçok önemli bilgi,bu yeni parçacığın oluşum-bozunma mekanizmalarının ve yaşam ömrünün hassas ölçümleriyle elde edilebilir.

Bu zorlu keşif, LHC’deki yüksek oranlı ağır kuark üretimi ve LHCb’nin bozunum ürünlerini tespit etmedeki benzersiz yetenekleri ile mümkün oldu. Ξcc++ baryonunun varlığı, boryonun bozunum ürünleri olan Λc+(lambda,c+) baryonu ile K-, π+ ve π+ mezonlarının gözlemlenmesiyle  görüldü. 13 TeV enerjilik verilerinin ikinci aşamasında yapılan bu keşif, 8 TeV enerjilik verilerinin birinci aşamasında doğrulandı.

Baryonun keşfi, çift ağır kuark ailesine ait başka baryonların keşfinde dair beklentileri artırdı ve LHC’de araştırılıyor.

 

Çeviren: Hakan Sert

YTÜ Fizik Böl. Doktora Öğr.

 

Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2017/07/170706072637.htm

Gazzali

Hasan Aydın

gazzali_kapak

Bir İslam düşünürü olarak, klasik İslam düşüncesinin evriminin zirvesini ve en yalın ifadesini temsil eden Gazzâlî’yi inceleyen Hasan Aydın’ın bu […]

KAPAK (1)

kapak-bilim kazanı web için

Neden şişmanlarız? Işın kılıcı nasıl çalışır? Motivasyonun ya da motivasyon eksikliğinin ardındaki biyolojik sebepler nelerdir? Peki canlılar neden milyonlarca yıldır […]

Marksizmin Başyapıtları

Derleme

+Marksizmin Başyapıtları kapak

Bu kitap bir tarih çalışması değil. Çünkü Marx’ın kuramı henüz tarihteki yerini almış, miadını doldurmuş, artık esin kaynağı olmaktan çıkmış […]