HHÇ site için ilan 2

Öğrenciler, dersler, toksik kimyasallar…

bülent

Yrd. Doç. Dr. Bülent Şık kimdir?

Ege Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü mezunu, doktorasını Akdeniz Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü’nden aldı. Doktora konusu çevre dostu analiz yöntemleri geliştirilmesi üzerinedir. 2009 yılında üniversiteye geçti. Öğretim üyeliği görevi öncesinde 20 yıl boyunca Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren çeşitli laboratuvarlarda çalıştı. 2014’ten beri aynı üniversitenin Turizm Fakültesi’nde Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü’nde yardımcı doçent olarak çalıştı. Akdeniz Üniversitesi bünyesinde toksik kimyasal maddelerin analizleri alanında faaliyet gösteren araştırma merkezlerinden biri olan Gıda Güvenliği ve Tarımsal Araştırmalar Merkezi’nin 2007’de projesinin hazırlanması safhasından başlayarak kurulumunu ve faaliyete geçmesini sağladı ve 2010-2015 yılları arasında merkezde Teknik Müdür Yardımcılığı görevini yürüttü. Gıdalarda ve sularda pestisitler, antibiyotikler, ağır metaller, PAH gibi toksik kimyasal maddelerin kalıntılarının belirlenmesi üzerine çalışmalar yaptı.

22 Kasım 2016 tarihli KHK ile Akdeniz Üniversitesi’ndeki görevime son verilen Yrd. Doç. Dr. Bülent Şık kaleme aldı:

Akademik hayata hep heves etmiş ama geç bir yaşta dâhil olabilmiş biri olarak eksikliğini en çok hissettiğim şey ders veremiyor olmam. Araştırma projelerimi de işten çıkarılmadan önce tamamlamış olmayı çok isterdim. Pestisitler ile ilgili yaptığım çalışma sonuçlarını açıklamam da epey başımı ağrıtmıştı ama Barış Bildirisine attığım imza akademik hayattan çıkarılmam için asıl gerekçeyi oluşturdu.

22 Kasım 2016 tarihli Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile 2009 yılından beri çalışmakta olduğum Akdeniz Üniversitesi’ndeki görevime son verildi. Görevden uzaklaştırıldığımda Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü’nde yardımcı doçent olarak görev yapıyor ve “Gıda Bilimi ve Güvenliği”, “Beslenme” ve “Gıda Mevzuatı” derslerini veriyordum. Ancak Gastronomi bölümündeki görevim 2014-2016 yılları arasını kapsar; asıl görevim 2009’da kuruluşundan itibaren görev yaptığım Gıda Güvenliği ve Tarımsal Araştırmalar Merkezi’ndeydi.

Görev sürem boyunca Gıda Mühendisliği Bölümü’nde “Enstrümantal Gıda Analizleri”, “Kimyasal Analizlerde Metot Validasyonu ve Ölçüm Belirsizliği”, “Kütle Spektrometri Uygulamaları” ve “Gıda İşletmeleri ve Çevre” derslerini verdim. Bu dersler içerik olarak birbirini tamamlar mahiyettedir.

Akademik kadrom Gastronomi bölümündeydi ama 2009-2016 yılları arasında ek görevlendirme ile Gıda Güvenliği ve Tarımsal Araştırmalar Merkezi’nde teknik müdür yardımcısı olarak görev yaptım. Üniversitede verdiğim dersleri de bu araştırma merkezinde gerçekleştiriyordum. “Bu Suça Ortak Olmayacağız” başlığını taşıyan ve kamuya “Barış Bildirisi” olarak mal olan bildiriye imza attığım için Gıda Güvenliği Araştırma Merkezi’ndeki görevimden ayrılmak zorunda kalıncaya değin bu dersleri vermeyi sürdürdüm.

Verdiğim derslerden biri olan Enstrümantal Analiz dersinin içeriğini yaptığım araştırma çalışmaları ve kullanılan cihazların biri üzerinden anlatmak daha kolay olacak.

 

ArGe Merkezi

Gerek projelendirilmesi ve gerekse faaliyete geçirilmesi konusunda çok emek harcadığım Araştırma Geliştirme (ArGe) Merkezi, toksik kimyasalların belirlenmesi konusunda iş görecek çok sayıda cihazın ve yüksek çözünürlüklü kütle spektrometresi cihazlarının yer aldığı bir merkezdir. Eğer yanılmıyorsam “Yüksek Alan Asimetrik Dalga Formlu İyon Hareketliliği Spektrometresi”nin, “Sıvı Kromatografisi Kütle-Kütle Spektrometresi” ile (FAIMS-LCMSMS) kombine edildiği cihazın da yer aldığı tek merkez hâlâ. Cihazların kurulumu ve ön denemelerin yapılmasında ülkemizdeki en iyi teknik servis mühendislerinden biri olan Okan Ongan’ın ve sevgili dostum Taner Erkaymaz’ın değerli katkılarını da burada anmak isterim.

 

Toksik kimyasallar

Bir kimyasal maddenin bir analiz örneğindeki miktarı ne kadar azsa tespiti de o ölçüde zordur. Cihazların bir maddeyi tespit edebildikleri bir sınır değer vardır ve o değerin altına inemeyiz. Yani cihaz hassasiyetleri bir noktaya kadardır. FAIMS-LC MSMS bir analiz örneğindeki kimyasal maddelerin tespit edilmesi işinde daha düşük konsantrasyonlara inebilme imkânı sağlayan bir cihazdır. Yani analiz hassasiyetini artırır. Araştırdığımız kimyasallar ile etkileşime girerek onların tespitini zorlaştıran ya da analiz cihazımızın tespit yeteneği üzerinde olumsuz etkiler gösteren bazı etkenleri elimine ederek yapar bunu. Teknik bir dille “gürültü” adını verdiğimiz çeşitli etkenlerin analiz sinyali üzerindeki bozucu etkilerini giderir. Gürültüyü azaltınca analiz sinyalinde de güçlenme olur ve bu da oluşturdukları sinyal gürültü nedeniyle fark edilemeyen kimyasal maddeleri belirleme imkânı sağlar. Bu cihazı kullanmadan analizleri yaptığımızda ise araştırdığımız kimyasal maddeler analiz örneğinde bulunmalarına rağmen analiz sonucunda onları tespit edemediğimizi belirtmek durumunda olabilecektik. Bunun önemi ise şurada: Gıdalarda, sularda vb. analiz örneklerinde çok düşük konsantrasyonda bulundukları için tespit edilmelerinde sorun yaşanan hormonal sistem üzerinde bozucu etki gösteren toksik kimyasallar, metabolitler, farmakolojik etken maddeler, doping amacıyla kullanılan kimyasallar gibi çeşitli maddeleri bu cihazla tespit edebiliriz.

 

Lisansüstü öğrencilerim

ArGe merkezine bu cihazı kurmakla kalmadık, rutin analitik yöntemlerle tespitinde güçlük yaşanan bazı pestisitlerin belirlenmesi üzerine bir de yüksek lisans tezi yaptık bir öğrencim ile beraber. Sanıyorum ülkemizde bu cihazla yapılan ilk yüksek lisans tezi de ona ait hâlâ. Barış bildirisine attığım imza nedeniyle üniversite yönetimin açtığı soruşturmalar ve baskılar nedeniyle tez aşamasına gelmiş bir doktora öğrencim ile bir yüksek lisans öğrencimi (isimlerini çekinmeden anmak isterdim) bırakmak zorunda kaldım. Ne yazık ki çalışmalarımız da yarım kaldı.

Akademik çalışmalarım gıdalardaki toksik kimyasal maddelerin belirlenmesi üzerine odaklanıyor. Gıdalardaki pestisit, antibiyotik, ağır metal, poliaromatik hidrokarbonlar gibi toksik kimyasal maddelerin kalıntılarını tespit etmeye yönelik analiz metotları geliştirilmesi üzerinde çalıştık.

Yürüttüğümüz araştırma projeleri de ağırlıklı olarak halk sağlığı ve çevre sağlığı konularına ilişkindir. Antalya bölgesinde üretilen çeşitli gıda ürünlerinde hormonal sistem bozucu pestisit kalıntılarının belirlenmesi, bebek gıdalarında çoklu antibiyotik kalıntılarının belirlenmesi, çoklu pestisit kalıntısı analiz yöntemleri geliştirilmesi gibi.

Mersin körfezindeki besin zincirini oluşturan canlılarda toksik kimyasal kalıntılarının birikimi sürecinin araştırılması, bazı su ürünlerindeki besleyici maddeler ile toksik kimyasalların belirlenmesi gibi bazı TÜBİTAK destekli araştırma projelerindeki görevimden ise imza olayından sonra çıkarıldım.

 

Devamını okumak için lütfen tıklayın…

E-dergi

E-abonelik

endustri kapak en sonnnn

50 Soruda Endüstri Mühendisliği kitabı, İTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Esra Baş tarafından, endüstri mühendisliği alanının kapsamı […]

Matematiğin Mizahı

Ali Törün

kapak_matematigin mizahı

Matematik, bilinenle bilinmeyen, görünenle görünmeyen arasında ilişki kurmayı öğretir bize. Elinizdeki kitapta, matematikçi Ali Törün’ün Edebiyattaki Matematik, Meşhur Problemler ve […]

ot_kapak

Sosyal Sınıflar, Kültürler ve 13. yüzyıl Anadolu Devrimi, 13. yüzyıl Anadolu’sunda örgütlü olarak kulluktan kurtulma sürecini başlatmış olan insanlığın serüvenidir. […]

Neden, Hangi, Nasıl Matematik

Ahmet Doğan

kapak_Matematik

‘Matematik Yaramazdır’ kitabının yazarı matematik öğretmeni Ahmet Doğan, kendi deneyimlerinden yola çıkarak, matematik öğretmenin ve öğrenmenin inceliklerini ve hazzını ele […]