SON MAKALELER

Meğer çekirdekten çiftçiymişiz

Meğer Anadolu platosundaki tarımsal faaliyetler daha önce düşünüldüğü gibi buraya Bereketli Hilal’den göç eden çiftçilerin getirdiği bilgiyle değil, doğrudan bölgede yaşayan yerli avcı-toplayıcı topluluklar tarafından başlatılmış. Bu bilgiyle ilk defa bir yıl önce, PNAS’ta yayımlanan bir makale aracılığıyla tanışmıştık. Çalışmayı yürüten araştırmacılar Karaman’ın Boncuklu beldesinde karbonize tohumlara, buğday kepeği fitolitlerine ve erken dönem tarım alanlarına özgü bitki kalıntılarına rastlamış,...

50 yıl önce dondurulan koç spermleri başarılı bir şekilde döllendi

1968’den bu yana Sidney’deki laboratuvarda saklanan bir koça ait dondurulmuş spermler çözülerek aktif hale getirildi. “Sir Freddie” adlı koçun 56 yıl önce dondurulmuş olan spermlerinin 56 koyunun yumurtalarına aktarılmasıyla birlikte bu koyunlardan 34’ü hamile kaldı. Hamile kalan koyunların kuzuları oldukça sağlıklı. Bu çalışmayla birlikte Sir Freddie, spermi bozulmadan en uzun süre dondurulan canlı olarak tarihe geçti. Sydney Ziraat ve Tarım Enstitüsü’nden...

Akıl hastalarından değil silah sahiplerinden korkmalıyız

Çoğumuz Yeni Zelanda'da yaşanan ve 49 kişinin hayatına malolan cami saldırısına benzer bir olayı televizyonda gördüğümüzde olayın failine lanetler yağdır, kişiyi ‘akıl hastası’ olmakla itham ederiz. Oysa Preventive Medicine dergisinin Şubat 2019 sayısında yayımlanan bir çalışma akıl hastalığı ile silahlı şiddet arasında anlamlı bir bağlantı olmadığını söylüyor. Çalışma kapsamında silahlı suçlardan sabıkalı 663 genç erişkin gözlem altına alınmış ve...

Modern hayatta köpeklerimiz de bizler gibi huysuz, tahammülsüz

Bir deney yapmışlar. Adı işbirliğine dayalı gevşek ip paradigması. İsmi karışık kendi basit bir deney. İpin bir ucunda köpek ya da kurt, diğer ucunda insan yer alacak. Her iki uç, üzerinde yemek bulunan bir platforma bağlanmış olacak. Yemeğe ulaşmanın tek yolu hayvanla insanın uçları aynı anda işbirliği halinde çekmesi (bkz. Ana görsel). Taraflardan yalnızca biri ipi çekecek olursa ip...

Gökdelen yüksekliğini barometre ile nasıl ölçersiniz?

Kopenhag Üniversitesi Fizik Bölümü’nün sınavında öğrencilere, “Bir gökdelenin yüksekliğini barometre ile nasıl bulursunuz?” diye bir soru sorulur. Soruya verilen bir yanıt “Barometrenin ucuna bir ip bağlarsınız; sonra gökdelenin tepesinden asıp aşağı salarsınız; barometre yere değdiğinde ipin boyu ile barometre boyunun toplamı gökdelenin yüksekliğini verecektir” biçimindedir. Bu yanıt karşısında öğrenci dersten kalır, ama sonuca itiraz eder. Sorunu çözmek için görevlendirilen yeni...

Türkiye’de İnternet: Yavaş, pahalı, kotalı, sansürlü!

İnternet’te Adil Kullanım Noktası (AKN) 2019 başında kaldırılmasına karşın işletmecilerin yayımladığı İnternet’e erişim tarifelerinde kota uygulaması halen sürüyor. Yurttaşların alım gücünü zorlayan, yüksek ücretli bu tarifelerdeki erişim hızları da çağın gereklerinin çok altında. Kotalı ve düşük hızdaki, yüksek ücretli tarifelerin nedeni ise ülkemizin İnternet altyapısının yetersizliği. Ancak tüm bunlar, kamu hizmeti olan iletişim ve İnternet erişiminin piyasaya bırakılması ve...

Eşcinselliğin doğum öncesine dayanan temelleri

Kadınlarla erkeklerin cinsel seçilim bağlamındaki temsilleri nasıl farklıysa cinsel eğilimlerin ortaya çıkış biçimleri de farklı olabiliyor. Mesela tartışmanın hiç dinmediği erkek homoseksüelliği, yani erkeklerde hemcinslerine cinsel arzu duyulması durumu… Erkek homoseksüelliğini tetikleyen ancak kadınlarda benzer etki göstermeyen kimi etkenler hakkında zaman zaman yazılıp çizildiği oluyor. Örneğin yıllar önce Kanada’daki Brock Üniversitesi’nde görevli Anthony Bogaert’in erkeklerin doğum sırasının ve büyük...

Sesin de bir kütlesi var!

Çeviren: Gülseli Kırgıl - Volkan Tozan Isaac Newton’un hareket yasalarını geliştirmesinden bu yana, klasik fiziğe ilişkin anlayışımızın dört yüzyılda zirveye ulaştığını düşünebilirsiniz ancak bu alana yönelik yeni ve şaşırtıcı araştırmalar, hâlâ keşfedilmeyi bekleyen gizli kalmış sırların var olduğunu gösteriyor. Bir grup biliminsanının Physical Review Letters dergisinde yayımladıkları bir makalede, ses dalgalarının kütleye sahip olduğu ve seslerin yerçekiminden doğrudan etkileneceği kuramlaştırıldı. Biliminsanları...

Neron nasıl olimpiyat şampiyonu olmuş?

Antik olimpiyat oyunlarının ilk kez MÖ 776 yılında Yunanistan’da düzenlendiği tespit edilmiş. Antik olimpiyatlar MÖ 776’dan MS 392’ye kadar dörder yıllık periyotlarla 292 kez düzenlenmiş. Oyunlar sırasında savaşlar durur, birbiriyle savaşan site devletlerinin sporcuları birlikte yarışırmış. Ne yazık ki modern olimpiyatlar döneminde insanlık bu kadar basiretli davranamadı. 1. ve 2. Dünya Savaşları sırasında oyunlar birkaç kez kesintiye uğramıştır. Antik olimpiyatlarda...

Robotlu mu yaşasak robotsuz mu yaşasak?

Robotlar insanların hayatını kolaylaştırmak için geliştiriliyor; en azından bize söylenen bu. Fakat işin bir de duygusal tarafı var. Biz insanlar koskoca canlılar aleminde kendimizi evrim ağacının zirve noktası gibi görme eğilimindeyken günün birinde bir makine yığınının çıkıp çeşitli konularda birinciliği ele almasına tahammül edebilir miyiz? Cornell Üniversitesi’nin konuyla ilgili son araştırması bu tahammülü pek de gösteremeyeceğimizi ortaya koyuyor. Hele...